Zacznij się uczyć angielskiego. Zobacz ofertę >
ELLA
zdania względne

Relative clauses czyli zdania względne: who, which, that

Relative clauses czyli zdania względne: wstęp

Who, which, that, whom, whose to zaimki względne używane w zdaniach względnych (relative clauses), zwanych również zdaniami przydawkowymi. Pozwalają nam one zawrzeć informacje o osobach lub rzeczach o których mówimy. Używamy who, which, that, whom lub whose w zależności od tego czy mówimy o osobach czy o rzeczach.

Najczęściej używane zaimki względne:

who – do osób
which – do rzeczy i zwierząt

that – do osób lub rzeczy (mowa potoczna)

Rzadziej używane zaimki względne:

whose – do ludzi

whom – do ludzi

OsobaRzecz
Podmiotwho / thatwhich / that
Dopełnieniewho / whom / thatwhich / that
Zaimek dzierżawczywhose

Nie czekaj! Opanuj angielski do perfekcji dzięki platformie ELLA


Kiedy używamy relative clauses?

1. Gdy chcemy połączyć dwa zdania ze sobą.

I have a dress. It’s new.

I have a dress which is new.

2. Gdy chcemy podać więcej informacji o czymś.

I bought a hat, which is red, for my sister.

Rodzaje zdań względnych

W języku angielskim mamy dwa rodzaje zdań względnych (relative clauses).

zdania względne określające (defining relative clauses)

zdania względne nieokreślające (non-defining relative clauses)


zdania względne

Defining clauses: zdania względne określające

Używamy zdań względnych aby określić osobę lub rzecz o której mówimy. Jeśli informacja określająca rzecz (osobę) o której mówimy jest niezbędna do zrozumienia o czym mówimy, wówczas możemy mówić o zdaniu względnym określającym (defining relative clauses). W zdaniach względnych określających możemy stosować who, which lub that.

Steve Jobs is one of the people who created Apple.
Steve Jobs is one of the people that created Apple.

Steve Jobs jest jedną z osób które stworzyły Apple’a.

This is a cake which she baked.
This is a cake that she baked.

To ciasto które upiekła.

W defining relative clauses nie stawiamy przecinków przed zaimkiem względnym, czyli nie oddzielamy zawartej przez nas informacji określającej temat naszego zdania od reszty zdania.

This is a cake, which she baked.

Zaimek względny może być podmiotem (subject) lub dopełnieniem (object) w zdaniu względnym.

Kiedy nie pomijamy zaimka: zaimek względny jako podmiot

Gdy zaimek jest podmiotem zdania względnego, wtedy nie możemy pominąć zaimka względnego w zdaniu. Zdanie względne może występować po podmiocie zdania lub po dopełnieniu zdania.

Zdanie względne po dopełnieniu zdania (clause after the object of the sentence)
I have a car which is new.
I have a car that is new.

Mam samochód, który jest nowy.

She is looking for a mechanic who can fix her car.
She is looking for a mechanic that can fix her car.

Ona szuka mechanika, który potrafi naprawić jej samochód.

Zdanie względne po podmiocie zdania (clause after the subject of the sentence)
This dress which costs 50$ is on sale.
This dress that costs 50$ is on sale.

Ta sukienka która kosztuje 50$ jest na wyprzedaży.

The person who called me said he’s selling insurance.
The person that called me said he’s selling insurance.

Ta osoba która do mnie zadzwoniła sprzedawała ubezpieczenia.

Kiedy pomijamy zaimek: zaimek względny jako dopełnienie

Jeśli zaimek względny jest przedmiotem zdania (dopełnieniem), wtedy możemy, ale nie musimy pominąć zaimek względny w zdaniu. Zdanie względne może występować po podmiocie zdania lub po dopełnieniu zdania.

Zdanie względne po dopełnieniu zdania (clause after the object of the sentence)
I went to the restaurant which you recommended.
I went to the restaurant that you recommended.
I went to the restaurant you recommended.

Poszedłem/łam do restauracji, którą poleciłeś.

Lucy knows a woman whom I work with.
Lucy knows a woman that I work with.
Lucy knows a woman I work with.

Lucy zna kobietę z którą pracuje.

Zdanie względne po podmiocie zdania (clause after the subject of the sentence)
The bag which I bought is ripped.
The bag that I bought is ripped.
The bag I bought is ripped.

Torba którą kupiłem/am jest podarta.

The woman who my brother dated lived in Alaska.
The woman that my brother dated lived in Alaska.
The woman my brother dated lived in Alaska.

Kobietą z którą chodził mój brat mieszkała w innym kraju.

Zaimek whom czy who?

Who używamy w pozycji podmiotu, natomiast whom używamy w pozycji dopełnienia. Czyli, gdy zaimek względny jest przedmiotem o którym mówi czasownik lub przyimek, wtedy użyjemy whom (zamiast who). W mowie potocznej bardzo często who jest używane zamiast whom, jednak w oficjalnych sytuacjach jest to niepoprawne i należy się tego wystrzegać. Język zawsze dąży do uproszczeń i prawdopodobnie z czasem, coraz rzadziej będziemy używać zaimka whom.

This is Lisa, whom you saw at the party.

To jest Lisa, którą widziałeś/aś na imprezie.

This is Adam, with whom I want to set you up.

To jest Adam, z którym chcę cię umówić.

Jak sprawdzić czy powinniśmy użyć who czy whom?

Jeśli nie jesteśmy pewni czy mamy użyć who czy whom to spróbujmy wstawić do zdania zaimek osobowy. Może to wymagać od nas aranżacji zdania lub zadania pytania. Jeśli w zdaniu powinno pojawić się who to po aranżacji zdania powinny nam pasować zaimki osobowe (subject pronouns): he, she, we etc. Natomiast jeśli poprawne jest whom to w zdaniu powinny nam pasować zaimki osobowe w dopełnieniu (object pronouns): him, her, us etc.

Adam is working.
Who is working?
He is working.

I saw Adam yesterday.
Whom did you see yesterday?
I saw him yesterday.

This is Adam, with whom I want to set you up.
With whom do you want to set me up with?

I want to set you up with him.

This is Lisa, whom you saw at the party.

This is Lisa. You saw her at the party.

Adam is the man, who has a garden.
Who has a garden?

He has a garden.


zdania względne

Non-defining clauses: zdania względne nieokreślające

Zdania względne nieokreślające (non-defining relative clauses) dają nam dodatkowe informacje o osobie lub rzeczy o której mówimy. Nie potrzebujemy tych informacji, aby zrozumieć sens zdania. W tego typu zdaniach wstawiamy przecinki, aby oddzielić taką dodatkową informację od reszty zdania. W zdaniach względnych nieokreślających nie używamy zaimka względnego that.

My grandma, who is 89, has just signed up for dance classes.
Moja babcia, która ma 89 lat, właśnie zapisała się na zajęcia taneczne.
My grandma has just signed up for dance classes.
Moja babcie właśnie zapisała się na zajęcia taneczne.

Nawet bez tych informacji sens zdania jest zrozumiały.

This car, which is brand new, has a flat tire.
Ten samochód, który jest całkiem nowy, ma gumę.
This car has a flat tire.

Ten samochód ma gumę.

Jak już wspominaliśmy, w zdaniach względnych określających nie używamy that.

My grandma, that is 89, has just signed up for dance classes.

This car, that is brand new, has a flat tire.

Tak jak w zdaniach względnych określających, non-defining relative clauses mogą wystąpić po podmiocie lub po dopełnieniu zdania.

Zdanie względne po dopełnieniu (clause after the object)
Next week I will meet with my sister, who lives in New York.

W przyszłym tygodniu spotkam się z moją siostrą, która mieszka w Nowym Jorku.

I bought new shoes, which are red.

Kupiłem/am nowe buty, które są czerwone.

Zdanie względne po podmiocie (clause after the subject)
My friend, who has red hair, loves chocolate.

Mój przyjaciel, który ma rude włosy, uwielbia czekoladę.

My shirt, which is blue, has a stain.

Moja koszula, która jest niebieska, ma plamę.

Pamiętaj!

W zdaniach względnych nieokreślających nie możemy pominąć zaimka względnego jak to czasami możemy zrobić w przypadku zdań względnych określających (kiedy zaimek względny jest dopełnieniem zdania względnego określającego).

Her bag, which is red, is ripped.

Her bag, is red, is ripped.

Zdania względne nieokreślające: określenia ilości

W zdaniach względnych nieokreślających możemy dołączać do zaimków względnych which i whom określenia ilości.

all of which/whom
lots of which/whom
none of which/whom
a few of which/whom
one of which/whom

many of which/whom

She has three brothers, all of whom are older than her.

Ona ma trzech braci, z których wszyscy są od niej starsi.

I have a lot of shoes, none of which are blue.

Mam dużo butów, z których żadne nie są niebieskie.


relative clauses

Zdania względne z zaimkiem whose

Zaimek whose używamy zamiast who/which, gdy mówimy o czymś co przynależy do czegoś/kogoś. Zaimek whose nie może być pominięty w zdaniu, gdyż jest on podmiotem zdania względnego. W zdaniu względnym określającym nie stawiamy przecinka przed whose, a w zdaniu względnym nieokreślającym stawiamy przecinek. Po whose zawsze występuje rzeczownik.

whose + rzeczownik
Adam is working tonight. Adam’s car is in the driveway.

Adam whose car is in the driveway is working tonight.

The boy is in the hospital. The boy’s parents died.

The boy whose parents died is in the hospital.

Last week I met Adam. His sister works with me.

Last week I met Adam, whose sister works with me.

who’s vs whose

Who’s to skrót wyrażenia who is lub who has. Natomiast whose to forma dzierżawcza zaimka who. Obydwa wyrażenia są często ze sobą mylone, gdyż konstrukcja apostrof + s zwykle jest znacznikiem dopełniacza saksońskiego, czyli sposobem na przedstawienie przynależności.

who’s = who is or who has
whose = zaimek dzierżawczy who

Who’s coming tonight? = Who is coming tonight?

Who’s on the phone? = Who is on the phone?

Whose keys are these? = Whom do the keys belong to?

Whose backpack is that? = Whom does the backpack belong to?


relative clauses

Zdania względne: przyimki

W zdaniach z who/which w których występują przyimki (prepositions) możemy wstawić je przed zaimkiem względnym lub na końcu zdania. Jeśli zdecydujemy się wstawić przyimek na końcu zdania, wówczas zdanie będzie brzmiało nieco bardziej potocznie. Gdy zdanie względne jest z that, wówczas przyimek zawsze stawiamy na końcu zdania.

This is Alice with whom I work.
This is Alice whom I work with.

To jest Alice z którą pracuje.

The country to which he went is very cold.
The country which he went to is very cold.

Kraj do którego pojechał jest bardzo zimny.

The job for which he applied pays very well.
The job which he applied for pays very well.

Praca do której aplikował płaci bardzo dobrze.

Jak wspominaliśmy, w zdaniach z that zawsze stawiamy przyimki na końcu zdania.

I got the job that I applied for.

Dostałem/am pracę o którą się starałem/am.

Zdania względne: when, where, why

Gdy w zdaniach względnych mówimy o czasie, powodzie lub miejscu to możemy zamiast zaimków względnych użyć słówek pytających (przysłówków) when, why oraz where. Pamiętajmy jednak, że ich użycie nie sprawi, że zdanie stanie się pytaniem. Czasami where, when oraz why użyte w zdaniach względnych nazywane są relative adverbs.

I live in Boston where I was born.
I live in Boston in which I was born.

Żyję w Bostonie w którym się urodziłem/am.

W zdaniach z when możemy pominąć when.

2015 was a year when I graduated.
2015 was a year that I graduated.
2015 was a year I graduated.

2015 to był rok w którym skończyłem/am szkołę.


relative clauses

Redukcja zdań względnych

1. Możemy pominąć zaimek względny w zdaniach względnych określających, gdy jest on dopełnieniem.

The girl that you like wants to talk to you.

The girl you like wants to talk to you.

2. Możemy użyć imiesłowu (participle) aby zlikwidować zaimek względny.

Present Participle (czasownik-ing)

We saw a sign which says “Welcome”.

We saw a sign saying “Welcome”.

Past Participle (III forma czasownika)

The dress which was made from leather was hung to dry.

The dress made from leather was hung to dry.

Perfect Participle (having + III forma czasownika)

Alice, who has lived in Boston for 2 years, has moved to New York.

Alice, having lived in Boston for 2 years, has moved to New York.

Perfect Passive Participle (having been + III forma czasownika)

Adam, who had been made a manager, threw a celebration party.

Adam, having been made a manager, threw a celebration party.

3. Kiedy czasownik to be jest użyty po zaimku względnym, możemy pominąć to be i zaimek.

The bike which is parked in front of a shop is gold.

The bike parked in front of a shop is gold.

4. Możemy zamienić have (w znaczeniu posiadania) i zaimek względny na with w zdaniu twierdzącym, a without w przeczeniu.

Girls who have long hair are pretty.

Girls with long hair are pretty.

The girls who don’t have earrings are boring.

The girls without earrings are boring.

5. Możemy użyć “to” zamiast zaimka względnego w zdaniach z wyrażeniem the only, the first (second, etc.), the last, next oraz w zdaniach z przymiotnikiem w stopniu najwyższym (superlative).

Adam is the only guy who listens to me.

Adam is the only guy to listen to me.

This bag is the most expensive bag which has silver studs.

This bag is the most expensive bag to have silver studs.

Pamiętaj!

Po “to” zawsze używamy bezokolicznika (infinitive).


zdania względne

Zgodność podmiotu z orzeczeniem w zdaniach względnych

Zaimki względne mogą odnosić się zarówno do rzeczowników w liczbie pojedynczej, jak i mnogiej. Ważne jest, aby zwracać uwagę na to w jakiej liczbie jest podmiot zdania i dostosować orzeczenie do tego rzeczownika.

People who have a dog are happy.
Ludzie, którzy mają psa są szczęśliwi.

Podmiotem zdania jest “people”, który jest w liczbie mnogiej, a więc orzeczenie również powinno być w liczbie mnogiej. Użyjemy czasownika “to have” w trzeciej osobie liczby mnogiej “have”.

A person who has a dog is happy.
Człowiek, który ma psa jest szczęśliwy.

Podmiot zdania to “a person”, czyli rzeczownik w liczbie pojedynczej, a więc orzeczenie również powinno być w liczbie pojedynczej, dlatego użyjemy czasownika “to have” w trzeciej osobie liczby pojedynczej czyli “has”.


Zdania względne dla zaawansowanych

Whose jest zaimkiem dzierżawczym odpowiadającym who oraz which. Whose można używać zarówno w odniesieniu do zwierząt oraz ludzi, jak i rzeczy nieożywionych. Jest to forma używana od około 14 wieku, jednak często jest uznawana za nieprawidłową przez niektórych współczesnych użytkowników języka angielskiego. Ich argumentem jest to, że w whose jest zawarte who, a więc whose powinno być używane tylko z osobami lub zwierzętami – istotami ożywionymi, tak jak who. Aby uniknąć problemów związanych z użyciem whose z rzeczami nieożywionymi czasami warto po prostu przeredagować takie zdanie.

The pencil whose eraser is black is mine.
The pencil with black eraser is mine.
The pencil which eraser is black is mine.
The pensil which’s eraser is black in mine.

(nie ma takiej formy jak which’s chociaż pasowałby tu dopełniacz saksoński)


Non-defining vs defining relative clause

DEFINING RELATIVE CLAUSENON-DEFINING RELATIVE CLAUSE

+ podaje informacje potrzebne do zidentyfikowania opisywanego rzeczownika

The cake which I baked was eaten.
(informacja pozwala określić o którym cieście mowa)

+ podaje dodatkowe informacje na temat opisywanego rzeczownika

The cake I baked, which tastes great, was eaten.
(ta informacja nie pomaga określić o którym cieście mowa)

+ zdanie pozbawione tych informacji nie określa o czym mówi

X The cake was eaten.
(bez tej informacji nie wiadomo o którym cieście mowa)

+ zdanie ma sens nawet bez tych dodatkowych informacji

The cake I baked was eaten.
(nawet bez tej informacji zdania zachowuje swój sens)

+ zdanie nie jest oddzielone przecinkami

The cake which I baked was eaten.

+ zdanie jest oddzielone przecinkami

The cake I baked, which tastes great, was eaten.

+ można używać that

The cake that I baked was eaten.

+ nie można używać that

X The cake I baked, that tastes great, was eaten.

+ można pominąć zaimek względny, gdy jest on dopełnieniem czasownika

The cake I baked was eaten.

+ nie można pomijać zaimka względnego

X The cake I baked, tastes great, was eaten.

Rozpocznij kurs angielskiego online na platformie ELLA

angielski online

Subskrybuj | YouTube