ZALOGUJ SIĘ
ELLA
British English vs. American English

British English vs. American English

British English vs. American English

British English czy American English? Brytyjski angielski czy amerykański angielski? W języku angielskim porozumiewają się ludzie na całym świecie. Istnieją więc różne odmiany angielskiego, w zależności od regionu. Najważniejszymi odmianami języka angielskiego są brytyjski angielski (British English) i amerykański angielski (American English). Wiele osób uczących się języka nieświadomie używa zarówno słów brytyjskich, jak i amerykańskich zamiast trzymać się jednej odmiany języka. Jak to się stało, że obecnie brytyjski angielski i amerykański angielski się różnią?

Zanim Stany Zjednoczone ogłosiły niepodległość były kolonią brytyjską. Pierwsi koloniści z Wielkiej Brytanii (tzw. pielgrzymi) dotarli do Ameryki w 1620 roku. Wraz z upływem czasu wzrastała chęć odłączenia się od Wielkiej Brytanii i stworzenia niepodległego państwa. W 1773 roku, w ówczesnej Kolonii Zatoki Massachusetts wybuchł protest zwany Herbatką Bostońską (The Boston Tea Party). Miał on na celu pokazanie sprzeciwu wobec ingerencji Korony brytyjskiej w amerykańską gospodarkę. W dzień poprzedzający rozładunek herbaty w porcie w Bostonie, przebrani za Indian z plemienia Mohawk mężczyźni wrzucili cały ładunek herbaty do wody. Wydarzenie to przyczyniło się do wybuchu rewolucji amerykańskiej.

Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych trwała od 1775 do 1783. 4 lipca 1776 Kongres uchwalił Deklarację Niepodległości (The Declaration of Independence) napisaną przez Thomasa Jeffersona, jednak dopiero w 1783 Wielka Brytania uznała niepodległość Stanów Zjednoczonych.

British English vs. American English:  zmiany językowe

Jak w tym czasie zmieniał się język? Zmiany nie nastąpiły nagle – był to długi proces. Przede wszystkim, duży wpływ na język amerykański miały mieszanka kulturowa w koloniach oraz nowe środowisko, w którym znaleźli się osadnicy. Ameryki nie zamieszkiwali jedynie Brytyjczycy – przybywali tam również przedstawiciele innych narodów europejskich, co skutkowało użyciem zapożyczeń z innych języków europejskich. Koloniści, nie mając kontaktu z brytyjską odmianą języka angielskiego, nadal używali zwrotów i słów, które na Starym Kontynencie wyszły już z użycia. Ponadto zjawiska i rzeczy, które występowały na Nowym Kontynencie musiały zostać nazwane. W 1806 roku Noah Webster opublikował słownik American Dictionary of English Language, w którym po raz pierwszy zawarta była amerykańska pisownia.


British English vs. American English

British English vs. American English:  różnice w pisowni

słowa kończące się na -er/-re

Słowa, które w brytyjskim angielskim kończą się na -re, w amerykańskiej odmianie angielskiego będziemy zapisywali z końcówką -er.

BrEAmEpolski
theatretheaterteatr
litreliterlitr
fibrefiberbłonnik

słowa kończące się na -or/-our

Słowa, które po brytyjsku zapisujemy z końcówką -our, w amerykańskiej odmianie angielskiego kończą się na -or.

BrEAmEpolski
flavourflavorsmak
behaviourbehaviorzachowanie
humourhumorhumor

czasowniki z końcówką -se/-ze i -ise/-ize

BrEAmEpolski
analyseanalyzeanalizować, badać
apologiseapologizeprzepraszać
realiserealizezdawać sobie sprawę
paralyseparalyzeparaliżować
authoriseauthorizeautoryzować

rzeczowniki zakończone na -ogue/-og

BrEAmEpolski
cataloguecatalogkatalog
dialoguedialogdialog
monologuemonologmonolog

British English vs. American English

British English vs. American English: collective nouns

Collective noun czyli rzeczownik zbiorowy możemy traktować w zdaniu jako rzeczownik w liczbie pojedynczej lub mnogiej – rozpatrywać grupę ludzi jako jedność lub jako oddzielne jednostki. W brytyjskim angielskim częściej używamy formy liczby mnogiej, a w amerykańskim pojedynczej.

BrEAmEpolski
The team are very good.The team is very good.Drużyna jest bardzo dobra.

Inne przykłady rzeczowników zbiorowych:

committee  –  komisja

family  –  rodzina

government  –  rząd

staff  –  personel

crew  –  załoga

Ciekawostka

Na początku swojego istnienia, nazwa “Stany Zjednoczone” była używana w liczbie mnogiej the United States are, jednak z czasem zaczęto używać formy the United States is. Miało to związek z procesem kształtowania się wspólnej świadomości narodowej – Trzynaście Kolonii nie było już oddzielnymi koloniami, a zjednoczyło się w jeden naród.


British English vs. American English: past tense verbs

Między brytyjskim a amerykańskim występują również różnice w formach czasowników w czasie przeszłym. W brytyjskim często znajdziemy końcówkę nieregularną -t, a po amerykańsku jest to zwykły czasownik regularny z końcówką -ed.

InfinitiveSimple
past
(BrE)
Simple
past
(AmE)
Past
participle
(BrE)
Past
participle
(AmE)
burnburntburnedburntburned
dreamdreamtdreameddreamtdreamed
getgotgotgotgotten
learnlearntlearnedlearntlearned
smellsmeltsmelledsmeltsmelled
spillspiltspilledspiltspilled
spoilspoiltspoiledspoiltspoiled
burn  –  palić się
dream  –  marzyć
get  –  dostawać
learn  –  nauczyć się
smell  – wąchać
spill  –  wylać
spoil  –  zepsuć się

 

Istnieje też grupa czasowników, która w czasie przeszłym jest regularna w brytyjskim, ale nieregularna w amerykańskim angielskim.

InfinitiveSimple
past
(BrE)
Simple
past
(AmE)
Past
participle
(BrE)
Past
participle
(AmE)
divediveddovediveddived
fitfittedfitfittedfit
wetwettedwetwettedwet

dive  –  zanurkować

fit  –  pasować

wet  –  zmoczyć


British English vs. American English: present perfect

Choć niewielkie, różnice w użyciu gramatyki również występują między tymi dwoma odmianami języka. W sytuacjach, gdzie mamy skutki jakiejś czynności w przeszłości teraz użyjemy Present Perfect. Okazuje się jednak, że Amerykanie nie do końca stosują się do tej zasady gramatycznej i dopuszczają używanie w takich przypadkach Past Simple.

BrEAmEpolski
I’ve lost my keys.I lost my keys.Zgubiłem/am klucze.

To samo dotyczy słów typu just, already, yet – charakterystycznych dla czasu Present Perfect. Po amerykańsku można powiedzieć:

I’ve just had dinner.

Właśnie zjadłem/zjadłam obiad.

I just had dinner.

Właśnie zjadłem/zjadłam obiad.


British English vs. American English: modal verbs

W brytyjskim dopuszcza się użycie czasowników modalnych needn’t, mustn’t oraz shall. W amerykańskim natomiast, stosuje się raczej formy don’t need to, must not oraz will. Występują także inne różnice przedstawione poniżej:

BrEAmEpolski
I shall phone her.I will call her.Zadzwonię do niej.
We need not have done that.We didn’t have to do that.Nie musieliśmy tego robić.
I shall not phone her.I will not call her.Nie zadzwonię do niej.
You oughtn’t do that.You shouldn’t do that.Nie powinieneś (powinnaś) tego robić.
Might I have a cup of coffee?May I have a cup of coffee?Mogę prosić filiżankę kawy?
Yes, I should do.Yes, I should.Tak, powinnam (powinienem).
He has a cat, hasn’t he?He has a cat, doesn’t he?Ma kota, nieprawdaż?

British English vs. American English: subjunctive

Amerykański angielski wymaga, aby po niektórych czasownikach wystąpiła konstrukcja subjunctive, a w brytyjskim angielskim nie jest to konieczne.

BrEAmE
I demand that it should be done.I demand that it be done.

British English vs. American English: the

W brytyjskim angielskim często omija się the tam, gdzie w amerykańskim angielskim zazwyczaj się go stosuje. Istnieją jednak przypadki, gdy jest na odwrót.

BrEAmEpolski
We’ll go there in winter.We’ll go there in the winter.Pojedziemy tam w zimę.
Are they in hospital?Are they in the hospital?Czy oni są w szpitalu?
We’re here all the day.We’re here all day.Jesteśmy tu cały dzień.

British English vs. American English: have got vs have

Początkujący często zastanawiają się czy powinni używać formy have czy have got. Obie formy są poprawne, z tym że forma have got jest preferowana w Wielkiej Brytanii, a have w Stanach.

BrEAmEpolski
I’ve got a cat.I have a cat.Mam kota
Ciekawostka

Amerykanie często posługują się formą I’ve got to zamiast I have to, mimo iż got to brytyjska forma czasu przeszłego czasownika get.

I’ve got to do laundry.

Muszę zrobić pranie.

British English vs. American English: have vs. take

W brytyjskim angielskim w wyrażeniach takich jak „brać prysznic” czy „odpocząć” użyjemy czasownika have, natomiast w amerykańskim bardziej naturalnie będzie brzmiał take lub get.

BrEAmEpolski
have a showertake a showerwziąć prysznic
have a bathtake a bathbrać kąpiel
have a restget some restodpocząć

British English vs. American English: prepositions

Prepositions, czyli przyimków inaczej używa się w angielskim brytyjskim i angielskim amerykańskim.

BrEAmEpolski
at the weekendon the weekendw weekend / podczas weekendu
at the frontin the frontz przodu
stay at homestay homesiedzieć w domu
Friday to SundayFriday through Sundayod piątku do niedzieli
play in a teamplay on a teamgrać w drużynie
enroll on a courseenroll in a coursezapisać się na kurs
towards the rivertoward the riverw stronę rzeki
different todifferent frominny od
a week todaya week from todaytydzień od dzisiaj
go for a picnicgo on a picniciść na piknik
wait at peoplewait on peopleobsługiwać ludzi
at the fourth attempton the fourth attemptza czwartym podejściem
meet someonemeet with someonespotkać się z kimś

Przykłady:

BrEAmEpolski
I live in Watson Street.I live on Watson Street.Mieszkam przy ulicy…
I don’t get on with him.I don’t get along with him.Nie dogaduję się z nim.

British English vs. American English: numbers

BrEAmE
001double oh onezero zero one
1.33one dollar thirty-threeone dollar thirty-three cents /
one thirty-three
#hash symbolpound sign
1300thirteen hundredthirteen hundred
2400two thousand four hundredtwenty-four hundred
145one hundred and forty fiveone hundred forty five

Cechy odróżniające amerykański angielski i brytyjski angielski to przede wszystkim użycie oh w brytyjskim angielskim, gdzie w amerykański jest to zazwyczaj zero.

Oprócz tego w amerykańskim angielskim nie użyjemy słowa and w liczbach – w brytyjskim angielskim powiemy one hundred and fifty, a po amerykańsku one hundred fifty.

Należy również pamiętać, że jeśli podajemy jakąś kwotę w amerykańskim angielskim, np. $2.50 powiemy albo two dollars fifty cents albo two fifty. Brytyjski angielski dopuszcza możliwość two dollars fifty.


British English vs. American English: idioms and other phrases

BrEAmEpolski
flogging a dead horsebeating a dead horsewysilać się na próżno
a new lease of lifea new lease on life„nowe życie”, być jak nowonarodzony
a home from homea home away from homedrugi dom
to touch woodto knock on woododpukać w niemalowane drewno
a skeleton in the cupboarda skeleton in the closetsekret
take it with a pinch of salttake it with a grain of saltwziąć coś z przymrużeniem oka
a know-alla know-it-allmądrala
It’s down to you.It’s up to you.To zależy od ciebie.
jump the queuecut in linewepchnąć się w kolejkę
do the washing updo the disheszmywać naczynia
to have a lie-in to sleep indłużej pospać, zostać w łóżku
Better move off.Better get going.Lepiej już idź.
Come round my house.Come over to my house.Przyjdź do mnie do domu.
to jump a red lightto run a red lightprzejechać na czerwonym świetle
to lay the table to set the tablenakryć do stołu
Fill in the gaps.Fill in the blanks.Uzupełnij luki.
to go off (milk)to go bad (milk)zepsuć się (mleko)
Please ring off.Please hang up.Odłóż słuchawkę.

British English vs. American English:  wymowa

Główna cechą odróżniająca brytyjski angielski i amerykański angielski jest wymowa. Wśród osób uczących się języka zdania są podzielone – jedni starają się osiągnąć idealny brytyjski akcent, a innym bardziej podoba się ten amerykański. Jakie są między nimi różnice?

rotyzacja

Rotyzacja, czyli wymawianie głoski r przed spółgłoskami i na końcu wyrazów to cecha akcentu amerykańskiego. W słowach takich jak car, butter czy pure, usłyszymy wyraźne /r/. Tymczasem po brytyjsku zamiast /r/ można usłyszeć dłuższe /ɑː/.

flapping

Flapping to używanie spółgłoski uderzeniowej dziąsłowej po amerykańsku. Co to oznacza? Jest to dźwięk podobny do /d/, słyszalny np w słowie butter. Amerykanin zamiast wypowiedzieć /t/ użyje dźwięku bardziej podobnego do /d/ i wyraźnego /r/ na końcu.

samogłoski

Brytyjczycy i Amerykanie inaczej wymawiają samogłoski w niektórych słowach.

BrEAmEpolski
/ɡrɑːs//ɡræs/trawa

Bardzo często kiedy po brytyjsku wymawiane jest /ɑː/, czyli długie a, w amerykańskim to samo słowo wymówimy używając /æ/, czyli dźwięku podobnego bardziej do e.

BrEAmEpolski
/hɒt//hɑːt/gorący

Po brytyjsku w słowie hot możemy usłyszeć krótkie o, a po amerykańsku w tym samym słowie — długie a.


British English vs. American English:  pisownia i interpunkcja

skróty

Po brytyjsku w skrótach od słów takich jak Mister czy Missus (Pan/Pani), nie używamy kropki, a więc zapiszemy je:

BrEAmE
MrMr.
MrsMrs.

Z kolei po amerykańsku zawsze użyjemy na końcu kropki.

cudzysłów i interpunkcja

BrEAmE
′ ′″ ″
She said:′…She said,″…
I think it’s ′McDonalds′.I think it’s ″McDonalds.″

Amerykański angielski dyktuje uzycia się pojedynczego cudzysłowu, gdy w cytowanym fragmencie wprowadzamy kolejny cytat.

″In director Robert Hisrich’s opinion, conflicts of interest are more imagined than real. ′But that doesn’t mean companies can ignore the issue,′ according to the professor of entrepreneurial studies at Case Western Reserve University in Cleveland.″

Również, należy zwrócić uwagę na interpunkcję. Amerykański angielski dyktuje, aby kropki i przecinki były w cudzysłowie, nawet jeśli nie są częścią cytowanego fragmentu. Natomiast brytyjski angielski mówi, aby kropki i przecinki były poza cytowanym fragmentem, za cudzysłowem.

BrEAmE
′To frack′, in general, means to ′inject liquid into′.″To frack,″ in general, means to ″inject liquid into.″

W przypadku innych znaków interpunkcyjnych, zarówno amerykański angielski jak i brytyjski angielski umieszcza je za cudzysłowem jeśli nie są częścią cytatu:

BrEAmE
′He asked: ′Will you still love me?′He asked, ″Will you still love me?″
Do you agree that ′Money makes the world go round′?Do you agree that ″Money makes the world go round″?

zapisywanie dat

Amerykanie stosują inny zapis daty niż tradycyjne dzień/miesiąc/rok. Datę 22 maja 2018 można zapisać:

BrEAmE
22/05/201805/22/2018
22 May 2018May 22, 2018

Ponadto w brytyjskim angielskim spotyka się jeszcze formę the 22nd of May 2018.

zapisywanie godzin

BrEAmEpolski
09.5009:5009:50
half-tenten thirtywpół do jedenastej

zapisywanie liczb

BrEAmE
$27,00$27.00

Ponadto, nazwy znaków interpunkcyjnych również się różnią:

BrEAmE
.full stopperiod
( )bracketsparentheses
[ ]square bracketsbrackets
{ }curly bracketscurly braces

British English vs. American English

British English vs. American English:  słownictwo

Oprócz różnic w pisowni, gramatyce i wymowie, między brytyjskim i amerykańskim angielskim występują znaczne różnice w używanym słownictwie. Niekiedy słowo używane w Wielkiej Brytanii znaczy coś zupełnie innego niż to samo słowo w amerykańskim. Na przykład słowo vest po brytyjsku oznacza podkoszulkę, a po amerykańsku kamizelkę.

British English vs. American English

Housing and the home

Między brytyjskim a amerykańskim angielskim znacznie różnią się słowa dotyczące domu/mieszkania i przedmiotów znajdujących się w nim. Warto być świadomym różnic w nazewnictwie, zwłaszcza jeśli planujemy na przykład wynająć mieszkanie w Wielkiej Brytanii – będziemy szukali flat, a nie apartment.

BrEAmEpolski
block of flatsapartment buildingblok mieszkalny
dustbingarbage cankosz na śmieci
flatapartmentmieszkanie
ground floorfirst floorparter
hosepipegarden hosewąż ogrodowy
liftelevatorwinda
mixerblenderblender
semi-detached houseduplex„bliźniak”
(typ domu)
sitting roomliving roomsalon / pokój dzienny
terraced housetown houseszeregówka
wardrobeclosetszafa
waste binwaste basketśmietnik
worktopcountertopblat
letterboxmailboxskrzynka na listy
postcodezip codekod pocztowy

British English vs. American English

Transport and car parts

W czasie kiedy wynaleziono samochody, między brytyjskim i amerykańskim występowały już pewne różnice i gdy zaszła potrzeba nazwania części samochodowych, oba kraje wymyśliły nazwy według własnego uznania. Z tego powodu występuje znaczna rozbieżność między nazwami amerykańskimi i angielskimi w motoryzacji.

BrEAmEpolski
bonnethoodmaska samochodu
boottrunkbagażnik
car parkparking lotparking
dual carriagewaydivided highwaydroga
dwupasnowa
driving licensedriver’s licenseprawo jazdy
estate carstation wagonkombi
gear levergearshiftskrzynia biegów
indicatorturn signalświatła zmiany
kierunku ruchu
lorrytruckciężarówka
low loaderflatbed truckciężarówka nisko-
podwoziowa
metalled roadpaved roaddroga utwardzona
pavement / footwaysidewalkchodnik
pedestrian crossing /
zebra crossing
crosswalkprzejście dla pieszych
petrolgas / gasolinebenzyna
motorwayexpressway / highwayautostrada
number platelicense platetablica rejestracyjna
tyretireopona
racing carrace carsamochód wyścigowy
railwayrailroadkolej
reversing lightsback-up lightsświatło wsteczne
ring roadbeltwayobwodnica
roundabouttraffic circlerondo
rowing boatrow boatkajak
undergroundsubwaymetro
windscreenwindshieldszyba przednia

British English vs. American English

Clothing

Na różnice w nazewnictwie ubrań w brytyjskim i amerykańskim angielskim wpłynęły m.in. różnice kulturowe. Słowa takie jak poncho (obecnie używane również w Wielkiej Brytanii) weszły do amerykańskiego angielskiego dzięki zamieszkującym Amerykę Indianom. Z kolei rucksack (plecak) to słowo zapożyczone przez Brytyjczyków z niemieckiego.

BrEAmEpolski
bracessuspendersszelki
bumbagfanny packnerka
dressing gownrobeszlafrok
dungareesoverallsogrodniczki
jumpersweatersweter
knickersunderwearmajtki
nappydiaperpielucha
trainerssneakersbuty sportowe
trouserspantsspodnie
waistcoatvestkamizelka
welliesrain bootsbuty przeciw-
deszczowe
vestundershirtpodkoszulka
zipzipperzamek
rucksackbackpackplecak

British English vs. American English

Food

Podobnie jest z nazwami jedzenia. Niektóre brytyjskie nazwy pochodzą z francuskiego (courgette), za to amerykańskie z hiszpańskiego (cilantro) ze względu na sąsiedztwo Meksyku.

BrEAmEpolski
aniseedaniseanyż
aubergineeggplantbakłażan
bangersausagekiełbasa
beetrootbeetburak
biscuitscookiesciastka
brawnhead cheesesalceson
candy flosscotton candywata cukrowa
chili saucehot saucesos chili
chipsFrench friesfrytki
cookerovenpiekarnik
coriandercilantrokolendra
cornflourcornstarchskrobia z kukurydzy
cos lettuceromaine lettucesałata rzymska
crispschipschipsy
courgettezucchinicukinia
cutlerysilverwaresztućce
digestivesGraham crackerskrakersy
fairy cakecupcakebabeczka
fizzy drinksoft drinknapój bez-
alkoholowy
ice lollypopsiclelód owocowy
(na bazie wody)
icingfrostingpolewa
icing sugarconfectioner’s sugarcukier puder
jellyJell-Ogalaretka
jelly babiesjelly beansżelki w kształcie fasolek
lollylollipoplizak
maizecornkukurydza
mangetoutsnow peasfasola szparagowa
minced meatground meatmięso mielone
prawnsshrimpkrewetki
puddingdessertpudding
rocketarugularukola
salt and pepper potsalt and pepper shakerpojemniki na sól i pieprz
soyabeansoybeansoja
spring onionscallionszczypiorek
sultanasgolden raisins rodzynki sułtańskie
sweetscandysłodycze
takeawaytakeoutjedzenie na wynos
tinned foodcanned foodjedzenie w puszce
to hullto shuckłuskać
treaclemolassesmelasa
wholemeal breadwhole wheat breadchleb pełno-
ziarnisty

British English vs. American English

Inne

Inne różnice między słownictwem brytyjskim a amerykańskim związane są przede wszystkim z kulturą, społeczeństwem i stylem życia.

BrEAmEpolski
American footballfootballfutbol amerykański
bank holidaylegal holidaydni ustawowo wolne od pracy
banknotebillbanknot
canteencafeteriastołówka
carousel roundaboutmerry-go-roundkaruzela
chemistdrugstoreapteka
flexitimeflextimeelastyczne godziny pracy
footballsoccerpiłka nożna
holidaysvacationwakacje
invigilateproctornadzorować
ladybirdladybugbiedronka
lay byrest stop / areazatoka postojowa
matefriendkolega / koleżanka
means of transportmeans of transportationśrodki transportu
mobile phonecell phonetelefon komórkowy
nail varnishnail polishlakier do paznokci
pay with cashpay in cashpłacić gotówką
plasterband aidplaster
power pointoutletgniazdko elektryczne
programmeprogramprogram
queuelinekolejka
skipping ropejump ropeskakanka
so cheap as…as cheap as…tak tanie jak…
spotszitspryszcze
to ring someone upto call someonezadzwonić do kogoś
to phone someoneto call someonezadzwonić do kogoś
trolleyshopping cart wózek sklepowy
use public transportuse public transportationkorzystać z transportu publicznego

nauka języka angielskiego

Jak nauczyć się angielskiego?

TYLKO z ELLA! Szybko i skutecznie!

Skorzystaj z 30% zniżki.

CHCĘ SIĘ UCZYĆ!

* kod: ELLA30; utwórz konto by skorzystać z rabatu