ZALOGUJ SIĘ
ELLA
British English vs. American English

British English vs. American English

British English vs. American English

British English czy American English? Brytyjski angielski czy amerykański angielski? W języku angielskim porozumiewają się ludzie na całym świecie. Istnieją więc różne odmiany angielskiego, w zależności od regionu. Najważniejszymi odmianami języka angielskiego są brytyjski angielski (British English) i amerykański angielski (American English). Wiele osób uczących się języka nieświadomie używa zarówno słów brytyjskich, jak i amerykańskich zamiast trzymać się jednej odmiany języka. Jak to się stało, że obecnie brytyjski angielski i amerykański angielski się różnią?

Zanim Stany Zjednoczone ogłosiły niepodległość były kolonią brytyjską. Pierwsi koloniści z Wielkiej Brytanii (tzw. pielgrzymi) dotarli do Ameryki w 1620 roku. Wraz z upływem czasu wzrastała chęć odłączenia się od Wielkiej Brytanii i stworzenia niepodległego państwa. W 1773 roku, w ówczesnej Kolonii Zatoki Massachusetts wybuchł protest zwany Herbatką Bostońską (The Boston Tea Party). Miał on na celu pokazanie sprzeciwu wobec ingerencji Korony brytyjskiej w amerykańską gospodarkę. W dzień poprzedzający rozładunek herbaty w porcie w Bostonie, przebrani za Indian z plemienia Mohawk mężczyźni wrzucili cały ładunek herbaty do wody. Wydarzenie to przyczyniło się do wybuchu rewolucji amerykańskiej.

Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych trwała od 1775 do 1783. 4 lipca 1776 Kongres uchwalił Deklarację Niepodległości (The Declaration of Independence) napisaną przez Thomasa Jeffersona, jednak dopiero w 1783 Wielka Brytania uznała niepodległość Stanów Zjednoczonych.

British English vs. American English:  zmiany językowe

Jak w tym czasie zmieniał się język? Zmiany nie nastąpiły nagle – był to długi proces. Przede wszystkim, duży wpływ na język amerykański miały mieszanka kulturowa w koloniach oraz nowe środowisko, w którym znaleźli się osadnicy. Ameryki nie zamieszkiwali jedynie Brytyjczycy – przybywali tam również przedstawiciele innych narodów europejskich, co skutkowało użyciem zapożyczeń z innych języków europejskich. Koloniści, nie mając kontaktu z brytyjską odmianą języka angielskiego, nadal używali zwrotów i słów, które na Starym Kontynencie wyszły już z użycia. Ponadto zjawiska i rzeczy, które występowały na Nowym Kontynencie musiały zostać nazwane. W 1806 roku Noah Webster opublikował słownik American Dictionary of English Language, w którym po raz pierwszy zawarta była amerykańska pisownia.


British English vs. American English

British English vs. American English:  różnice w pisowni

słowa kończące się na -er/-re

Słowa, które w brytyjskim angielskim kończą się na -re, w amerykańskiej odmianie angielskiego będziemy zapisywali z końcówką -er.

BrE AmE polski
theatre theater teatr
litre liter litr
fibre fiber błonnik

słowa kończące się na -or/-our

Słowa, które po brytyjsku zapisujemy z końcówką -our, w amerykańskiej odmianie angielskiego kończą się na -or.

BrE AmE polski
flavour flavor smak
behaviour behavior zachowanie
humour humor humor

czasowniki z końcówką -se/-ze i -ise/-ize

BrE AmE polski
analyse analyze analizować, badać
apologise apologize przepraszać
realise realize zdawać sobie sprawę
paralyse paralyze paraliżować
authorise authorize autoryzować

rzeczowniki zakończone na -ogue/-og

BrE AmE polski
catalogue catalog katalog
dialogue dialog dialog
monologue monolog monolog

British English vs. American English

British English vs. American English: collective nouns

Collective noun czyli rzeczownik zbiorowy możemy traktować w zdaniu jako rzeczownik w liczbie pojedynczej lub mnogiej – rozpatrywać grupę ludzi jako jedność lub jako oddzielne jednostki. W brytyjskim angielskim częściej używamy formy liczby mnogiej, a w amerykańskim pojedynczej.

BrE AmE polski
The team are very good. The team is very good. Drużyna jest bardzo dobra.

Inne przykłady rzeczowników zbiorowych:

committee  –  komisja

family  –  rodzina

government  –  rząd

staff  –  personel

crew  –  załoga

Ciekawostka

Na początku swojego istnienia, nazwa “Stany Zjednoczone” była używana w liczbie mnogiej the United States are, jednak z czasem zaczęto używać formy the United States is. Miało to związek z procesem kształtowania się wspólnej świadomości narodowej – Trzynaście Kolonii nie było już oddzielnymi koloniami, a zjednoczyło się w jeden naród.


British English vs. American English: past tense verbs

Między brytyjskim a amerykańskim występują również różnice w formach czasowników w czasie przeszłym. W brytyjskim często znajdziemy końcówkę nieregularną -t, a po amerykańsku jest to zwykły czasownik regularny z końcówką -ed.

Infinitive Simple
past
(BrE)
Simple
past
(AmE)
Past
participle
(BrE)
Past
participle
(AmE)
burn burnt burned burnt burned
dream dreamt dreamed dreamt dreamed
get got got got gotten
learn learnt learned learnt learned
smell smelt smelled smelt smelled
spill spilt spilled spilt spilled
spoil spoilt spoiled spoilt spoiled
burn  –  palić się
dream  –  marzyć
get  –  dostawać
learn  –  nauczyć się
smell  – wąchać
spill  –  wylać
spoil  –  zepsuć się

 

Istnieje też grupa czasowników, która w czasie przeszłym jest regularna w brytyjskim, ale nieregularna w amerykańskim angielskim.

Infinitive Simple
past
(BrE)
Simple
past
(AmE)
Past
participle
(BrE)
Past
participle
(AmE)
dive dived dove dived dived
fit fitted fit fitted fit
wet wetted wet wetted wet

dive  –  zanurkować

fit  –  pasować

wet  –  zmoczyć


British English vs. American English: present perfect

Choć niewielkie, różnice w użyciu gramatyki również występują między tymi dwoma odmianami języka. W sytuacjach, gdzie mamy skutki jakiejś czynności w przeszłości teraz użyjemy Present Perfect. Okazuje się jednak, że Amerykanie nie do końca stosują się do tej zasady gramatycznej i dopuszczają używanie w takich przypadkach Past Simple.

BrE AmE polski
I’ve lost my keys. I lost my keys. Zgubiłem/am klucze.

To samo dotyczy słów typu just, already, yet – charakterystycznych dla czasu Present Perfect. Po amerykańsku można powiedzieć:

I’ve just had dinner.

Właśnie zjadłem/zjadłam obiad.

I just had dinner.

Właśnie zjadłem/zjadłam obiad.


British English vs. American English: modal verbs

W brytyjskim dopuszcza się użycie czasowników modalnych needn’t, mustn’t oraz shall. W amerykańskim natomiast, stosuje się raczej formy don’t need to, must not oraz will. Występują także inne różnice przedstawione poniżej:

BrE AmE polski
I shall phone her. I will call her. Zadzwonię do niej.
We need not have done that. We didn’t have to do that. Nie musieliśmy tego robić.
I shall not phone her. I will not call her. Nie zadzwonię do niej.
You oughtn’t do that. You shouldn’t do that. Nie powinieneś (powinnaś) tego robić.
Might I have a cup of coffee? May I have a cup of coffee? Mogę prosić filiżankę kawy?
Yes, I should do. Yes, I should. Tak, powinnam (powinienem).
He has a cat, hasn’t he? He has a cat, doesn’t he? Ma kota, nieprawdaż?

British English vs. American English: subjunctive

Amerykański angielski wymaga, aby po niektórych czasownikach wystąpiła konstrukcja subjunctive, a w brytyjskim angielskim nie jest to konieczne.

BrE AmE
I demand that it should be done. I demand that it be done.

British English vs. American English: the

W brytyjskim angielskim często omija się the tam, gdzie w amerykańskim angielskim zazwyczaj się go stosuje. Istnieją jednak przypadki, gdy jest na odwrót.

BrE AmE polski
We’ll go there in winter. We’ll go there in the winter. Pojedziemy tam w zimę.
Are they in hospital? Are they in the hospital? Czy oni są w szpitalu?
We’re here all the day. We’re here all day. Jesteśmy tu cały dzień.

British English vs. American English: have got vs have

Początkujący często zastanawiają się czy powinni używać formy have czy have got. Obie formy są poprawne, z tym że forma have got jest preferowana w Wielkiej Brytanii, a have w Stanach.

BrE AmE polski
I’ve got a cat. I have a cat. Mam kota
Ciekawostka

Amerykanie często posługują się formą I’ve got to zamiast I have to, mimo iż got to brytyjska forma czasu przeszłego czasownika get.

I’ve got to do laundry.

Muszę zrobić pranie.

British English vs. American English: have vs. take

W brytyjskim angielskim w wyrażeniach takich jak „brać prysznic” czy „odpocząć” użyjemy czasownika have, natomiast w amerykańskim bardziej naturalnie będzie brzmiał take lub get.

BrE AmE polski
have a shower take a shower wziąć prysznic
have a bath take a bath brać kąpiel
have a rest get some rest odpocząć

British English vs. American English: prepositions

Prepositions, czyli przyimków inaczej używa się w angielskim brytyjskim i angielskim amerykańskim.

BrE AmE polski
at the weekend on the weekend w weekend / podczas weekendu
at the front in the front z przodu
stay at home stay home siedzieć w domu
Friday to Sunday Friday through Sunday od piątku do niedzieli
play in a team play on a team grać w drużynie
enroll on a course enroll in a course zapisać się na kurs
towards the river toward the river w stronę rzeki
different to different from inny od
a week today a week from today tydzień od dzisiaj
go for a picnic go on a picnic iść na piknik
wait at people wait on people obsługiwać ludzi
at the fourth attempt on the fourth attempt za czwartym podejściem
meet someone meet with someone spotkać się z kimś

Przykłady:

BrE AmE polski
I live in Watson Street. I live on Watson Street. Mieszkam przy ulicy…
I don’t get on with him. I don’t get along with him. Nie dogaduję się z nim.

British English vs. American English: numbers

BrE AmE
001 double oh one zero zero one
1.33 one dollar thirty-three one dollar thirty-three cents /
one thirty-three
# hash symbol pound sign
1300 thirteen hundred thirteen hundred
2400 two thousand four hundred twenty-four hundred
145 one hundred and forty five one hundred forty five

Cechy odróżniające amerykański angielski i brytyjski angielski to przede wszystkim użycie oh w brytyjskim angielskim, gdzie w amerykański jest to zazwyczaj zero.

Oprócz tego w amerykańskim angielskim nie użyjemy słowa and w liczbach – w brytyjskim angielskim powiemy one hundred and fifty, a po amerykańsku one hundred fifty.

Należy również pamiętać, że jeśli podajemy jakąś kwotę w amerykańskim angielskim, np. $2.50 powiemy albo two dollars fifty cents albo two fifty. Brytyjski angielski dopuszcza możliwość two dollars fifty.


British English vs. American English: idioms and other phrases

BrE AmE polski
flogging a dead horse beating a dead horse wysilać się na próżno
a new lease of life a new lease on life „nowe życie”, być jak nowonarodzony
a home from home a home away from home drugi dom
to touch wood to knock on wood odpukać w niemalowane drewno
a skeleton in the cupboard a skeleton in the closet sekret
take it with a pinch of salt take it with a grain of salt wziąć coś z przymrużeniem oka
a know-all a know-it-all mądrala
It’s down to you. It’s up to you. To zależy od ciebie.
jump the queue cut in line wepchnąć się w kolejkę
do the washing up do the dishes zmywać naczynia
to have a lie-in to sleep in dłużej pospać, zostać w łóżku
Better move off. Better get going. Lepiej już idź.
Come round my house. Come over to my house. Przyjdź do mnie do domu.
to jump a red light to run a red light przejechać na czerwonym świetle
to lay the table to set the table nakryć do stołu
Fill in the gaps. Fill in the blanks. Uzupełnij luki.
to go off (milk) to go bad (milk) zepsuć się (mleko)
Please ring off. Please hang up. Odłóż słuchawkę.

British English vs. American English:  wymowa

Główna cechą odróżniająca brytyjski angielski i amerykański angielski jest wymowa. Wśród osób uczących się języka zdania są podzielone – jedni starają się osiągnąć idealny brytyjski akcent, a innym bardziej podoba się ten amerykański. Jakie są między nimi różnice?

rotyzacja

Rotyzacja, czyli wymawianie głoski r przed spółgłoskami i na końcu wyrazów to cecha akcentu amerykańskiego. W słowach takich jak car, butter czy pure, usłyszymy wyraźne /r/. Tymczasem po brytyjsku zamiast /r/ można usłyszeć dłuższe /ɑː/.

flapping

Flapping to używanie spółgłoski uderzeniowej dziąsłowej po amerykańsku. Co to oznacza? Jest to dźwięk podobny do /d/, słyszalny np w słowie butter. Amerykanin zamiast wypowiedzieć /t/ użyje dźwięku bardziej podobnego do /d/ i wyraźnego /r/ na końcu.

samogłoski

Brytyjczycy i Amerykanie inaczej wymawiają samogłoski w niektórych słowach.

BrE AmE polski
/ɡrɑːs/ /ɡræs/ trawa

Bardzo często kiedy po brytyjsku wymawiane jest /ɑː/, czyli długie a, w amerykańskim to samo słowo wymówimy używając /æ/, czyli dźwięku podobnego bardziej do e.

BrE AmE polski
/hɒt/ /hɑːt/ gorący

Po brytyjsku w słowie hot możemy usłyszeć krótkie o, a po amerykańsku w tym samym słowie — długie a.


British English vs. American English:  pisownia i interpunkcja

skróty

Po brytyjsku w skrótach od słów takich jak Mister czy Missus (Pan/Pani), nie używamy kropki, a więc zapiszemy je:

BrE AmE
Mr Mr.
Mrs Mrs.

Z kolei po amerykańsku zawsze użyjemy na końcu kropki.

cudzysłów i interpunkcja

BrE AmE
′ ′ ″ ″
She said:′… She said,″…
I think it’s ′McDonalds′. I think it’s ″McDonalds.″

Amerykański angielski dyktuje uzycia się pojedynczego cudzysłowu, gdy w cytowanym fragmencie wprowadzamy kolejny cytat.

″In director Robert Hisrich’s opinion, conflicts of interest are more imagined than real. ′But that doesn’t mean companies can ignore the issue,′ according to the professor of entrepreneurial studies at Case Western Reserve University in Cleveland.″

Również, należy zwrócić uwagę na interpunkcję. Amerykański angielski dyktuje, aby kropki i przecinki były w cudzysłowie, nawet jeśli nie są częścią cytowanego fragmentu. Natomiast brytyjski angielski mówi, aby kropki i przecinki były poza cytowanym fragmentem, za cudzysłowem.

BrE AmE
′To frack′, in general, means to ′inject liquid into′. ″To frack,″ in general, means to ″inject liquid into.″

W przypadku innych znaków interpunkcyjnych, zarówno amerykański angielski jak i brytyjski angielski umieszcza je za cudzysłowem jeśli nie są częścią cytatu:

BrE AmE
′He asked: ′Will you still love me?′ He asked, ″Will you still love me?″
Do you agree that ′Money makes the world go round′? Do you agree that ″Money makes the world go round″?

zapisywanie dat

Amerykanie stosują inny zapis daty niż tradycyjne dzień/miesiąc/rok. Datę 22 maja 2018 można zapisać:

BrE AmE
22/05/2018 05/22/2018
22 May 2018 May 22, 2018

Ponadto w brytyjskim angielskim spotyka się jeszcze formę the 22nd of May 2018.

zapisywanie godzin

BrE AmE polski
09.50 09:50 09:50
half-ten ten thirty wpół do jedenastej

zapisywanie liczb

BrE AmE
$27,00 $27.00

Ponadto, nazwy znaków interpunkcyjnych również się różnią:

BrE AmE
. full stop period
( ) brackets parentheses
[ ] square brackets brackets
{ } curly brackets curly braces

British English vs. American English

British English vs. American English:  słownictwo

Oprócz różnic w pisowni, gramatyce i wymowie, między brytyjskim i amerykańskim angielskim występują znaczne różnice w używanym słownictwie. Niekiedy słowo używane w Wielkiej Brytanii znaczy coś zupełnie innego niż to samo słowo w amerykańskim. Na przykład słowo vest po brytyjsku oznacza podkoszulkę, a po amerykańsku kamizelkę.

British English vs. American English

Housing and the home

Między brytyjskim a amerykańskim angielskim znacznie różnią się słowa dotyczące domu/mieszkania i przedmiotów znajdujących się w nim. Warto być świadomym różnic w nazewnictwie, zwłaszcza jeśli planujemy na przykład wynająć mieszkanie w Wielkiej Brytanii – będziemy szukali flat, a nie apartment.

BrE AmE polski
block of flats apartment building blok mieszkalny
dustbin garbage can kosz na śmieci
flat apartment mieszkanie
ground floor first floor parter
hosepipe garden hose wąż ogrodowy
lift elevator winda
mixer blender blender
semi-detached house duplex „bliźniak”
(typ domu)
sitting room living room salon / pokój dzienny
terraced house town house szeregówka
wardrobe closet szafa
waste bin waste basket śmietnik
worktop countertop blat
letterbox mailbox skrzynka na listy
postcode zip code kod pocztowy

British English vs. American English

Transport and car parts

W czasie kiedy wynaleziono samochody, między brytyjskim i amerykańskim występowały już pewne różnice i gdy zaszła potrzeba nazwania części samochodowych, oba kraje wymyśliły nazwy według własnego uznania. Z tego powodu występuje znaczna rozbieżność między nazwami amerykańskimi i angielskimi w motoryzacji.

BrE AmE polski
bonnet hood maska samochodu
boot trunk bagażnik
car park parking lot parking
dual carriageway divided highway droga
dwupasnowa
driving license driver’s license prawo jazdy
estate car station wagon kombi
gear lever gearshift skrzynia biegów
indicator turn signal światła zmiany
kierunku ruchu
lorry truck ciężarówka
low loader flatbed truck ciężarówka nisko-
podwoziowa
metalled road paved road droga utwardzona
pavement / footway sidewalk chodnik
pedestrian crossing /
zebra crossing
crosswalk przejście dla pieszych
petrol gas / gasoline benzyna
motorway expressway / highway autostrada
number plate license plate tablica rejestracyjna
tyre tire opona
racing car race car samochód wyścigowy
railway railroad kolej
reversing lights back-up lights światło wsteczne
ring road beltway obwodnica
roundabout traffic circle rondo
rowing boat row boat kajak
underground subway metro
windscreen windshield szyba przednia

British English vs. American English

Clothing

Na różnice w nazewnictwie ubrań w brytyjskim i amerykańskim angielskim wpłynęły m.in. różnice kulturowe. Słowa takie jak poncho (obecnie używane również w Wielkiej Brytanii) weszły do amerykańskiego angielskiego dzięki zamieszkującym Amerykę Indianom. Z kolei rucksack (plecak) to słowo zapożyczone przez Brytyjczyków z niemieckiego.

BrE AmE polski
braces suspenders szelki
bumbag fanny pack nerka
dressing gown robe szlafrok
dungarees overalls ogrodniczki
jumper sweater sweter
knickers underwear majtki
nappy diaper pielucha
trainers sneakers buty sportowe
trousers pants spodnie
waistcoat vest kamizelka
wellies rain boots buty przeciw-
deszczowe
vest undershirt podkoszulka
zip zipper zamek
rucksack backpack plecak

British English vs. American English

Food

Podobnie jest z nazwami jedzenia. Niektóre brytyjskie nazwy pochodzą z francuskiego (courgette), za to amerykańskie z hiszpańskiego (cilantro) ze względu na sąsiedztwo Meksyku.

BrE AmE polski
aniseed anise anyż
aubergine eggplant bakłażan
banger sausage kiełbasa
beetroot beet burak
biscuits cookies ciastka
brawn head cheese salceson
candy floss cotton candy wata cukrowa
chili sauce hot sauce sos chili
chips French fries frytki
cooker oven piekarnik
coriander cilantro kolendra
cornflour cornstarch skrobia z kukurydzy
cos lettuce romaine lettuce sałata rzymska
crisps chips chipsy
courgette zucchini cukinia
cutlery silverware sztućce
digestives Graham crackers krakersy
fairy cake cupcake babeczka
fizzy drink soft drink napój bez-
alkoholowy
ice lolly popsicle lód owocowy
(na bazie wody)
icing frosting polewa
icing sugar confectioner’s sugar cukier puder
jelly Jell-O galaretka
jelly babies jelly beans żelki w kształcie fasolek
lolly lollipop lizak
maize corn kukurydza
mangetout snow peas fasola szparagowa
minced meat ground meat mięso mielone
prawns shrimp krewetki
pudding dessert pudding
rocket arugula rukola
salt and pepper pot salt and pepper shaker pojemniki na sól i pieprz
soyabean soybean soja
spring onion scallion szczypiorek
sultanas golden raisins rodzynki sułtańskie
sweets candy słodycze
takeaway takeout jedzenie na wynos
tinned food canned food jedzenie w puszce
to hull to shuck łuskać
treacle molasses melasa
wholemeal bread whole wheat bread chleb pełno-
ziarnisty

British English vs. American English

Inne

Inne różnice między słownictwem brytyjskim a amerykańskim związane są przede wszystkim z kulturą, społeczeństwem i stylem życia.

BrE AmE polski
American football football futbol amerykański
bank holiday legal holiday dni ustawowo wolne od pracy
banknote bill banknot
canteen cafeteria stołówka
carousel roundabout merry-go-round karuzela
chemist drugstore apteka
flexitime flextime elastyczne godziny pracy
football soccer piłka nożna
holidays vacation wakacje
invigilate proctor nadzorować
ladybird ladybug biedronka
lay by rest stop / area zatoka postojowa
mate friend kolega / koleżanka
means of transport means of transportation środki transportu
mobile phone cell phone telefon komórkowy
nail varnish nail polish lakier do paznokci
pay with cash pay in cash płacić gotówką
plaster band aid plaster
power point outlet gniazdko elektryczne
programme program program
queue line kolejka
skipping rope jump rope skakanka
so cheap as… as cheap as… tak tanie jak…
spots zits pryszcze
to ring someone up to call someone zadzwonić do kogoś
to phone someone to call someone zadzwonić do kogoś
trolley shopping cart wózek sklepowy
use public transport use public transportation korzystać z transportu publicznego

Add comment

ELLA logo

PROMOCJA!

Chcesz opanować angielski do perfekcji?

Tylko teraz aż 30% rabatu!

 

ZAŁÓŻ KONTO

KOD: ELLA30WOW