ZALOGUJ SIĘ
ELLA
conditionals

Conditionals

Conditionals, czyli tryby warunkowe to jedno z najważniejszych zagadnień gramatycznych w języku angielskim. Mówiąc prościej są to zdania typu „Jeśli…, to…”. Warunek po polsku i po angielsku wyraża się inaczej, więc conditionals sprawiają niekiedy problemy polskim uczniom. Ponadto, niektóre tryby warunkowe można ze sobą mieszać. Jak używać oraz tworzyć tryby warunkowe?


conditionals

Conditionals: typy

Na początku powinniśmy wyróżnić 4 typy trybów warunkowych. Na pierwszy rzut oka są do siebie podobne, jednak stosuje się je w innych przypadkach i używając innych konstrukcji gramatycznych. W języku angielskim wyróżniamy następujące conditionals (tryby warunkowe):

zerowy (Zero conditional)
Używamy go mówiąc o zjawiskach które na pewno zajdą, jeśli warunek będzie spełniony. Zazwyczaj w zerowym trybie warunkowym mówimy o generalnych prawdach, zjawiskach naturalnych.

pierwszy (First conditional)
Tego trybu warunkowego używamy do opisania rzeczy, które najprawdopodobniej się zdarzą jeśli warunek będzie spełniony. Nie mamy jednak stuprocentowej pewności, tak jak w przypadku zerowego trybu warunkowego.

drugi (Second conditional)
Drugi tryb warunkowy to tzw. gdybanie. Wydarzenia o których mówimy w drugim trybie warunkowym mają małą szansę na spełnienie się; możemy w tym trybie wyrazić nasze marzenia np.”Gdybym był bogaty, to wtedy…”

trzeci (Third conditional)
Trzeci tryb warunkowy dotyczy wydarzeń w przyszłości, których już nie zmienimy. Ta konstrukcja pozwala na wyrażenie „Co by było, gdyby coś się stało”, ma jednak zerowe szanse na spełnienie się, bo nie można cofnąć tego, co już się zdarzyło.

Zdanie w każdym z trybów warunkowych składa się z dwóch części: warunku i rezultatu tego warunku. Warunek wyrażamy słowem if (jeśli).


conditionals

Conditonals: Zero conditional

Zerowy tryb warunkowy służy do opisywania zdarzeń, które na 100% będą miały miejsce, a także generalnych prawd. Z tego powodu w obu częściach zdania, użyjemy czasu present simple.

IF + PRESENT SIMPLE, + PRESENT SIMPLE
+ RESZTA ZDANIA
If the temperature is low, water freezes.
Jeśli temperatura jest niska, woda zamarza.

Szczególnie w zerowym trybie warunkowym możemy zamiast słowa if używać słowa when (kiedy).

When you don’t drink enough water, you are thirsty.

Kiedy nie pijesz wystarczająco dużo wody, jesteś spragniony.

When you put sugar in your tea, it becomes sweeter.

Kiedy dodajesz cukru do herbaty, robi się słodsza.

If you see a red light, stop.

Jeśli zobaczysz czerwone światło, zatrzymaj się.


conditionals

Conditonals: First conditional

Pierwszego trybu warunkowego używamy do opisu zjawisk, które mają wysokie prawdopodobieństwo wydarzenia się. Prawdopodobieństwo jest jednak mniejsze niż w przypadku zero conditional. Po if używamy tutaj zawsze czasu Present Simple, a w drugiej części zdania Future Simple. Jednym z problemów, który często obserwuje się u osób uczących się języka jest używanie will w obu częściach zdania. Dlaczego? Tłumaczą oni zdanie z języka polskiego, gdzie w obu częściach zdania występuje czas przyszły. Musimy pamiętać, że po angielsku, mimo iż po if występuje Present Simple, ta część zdania ma znaczenie czasu przyszłego.

IF + PRESENT SIMPLE + WILL + CZASOWNIK + RESZTA ZDANIA
If it rains, we will stay home.
Jeśli będzie padało, zostaniemy w domu.

Zdanie „It rains.” nie oznacza „Będzie padało.”, tylko „Pada.”, stąd więc do tendencja do używania will po if. Niestety, jest to niepoprawne i mimo, że na początku rains może brzmieć dziwnie, jest to jak najbardziej poprawna forma.

If you eat unhealthy food, you will feel tired.

Jeśli będziesz jeść niezdrowe jedzenie, będziesz czuć się zmęczony.

They will come to the party if there are popular kids there.

Przyjdą na imprezę jeśli będą tam popularne dzieciaki.

If there is any candy, he will eat all of it.

Jeśli będą jakieś słodycze, on zje wszystkie.


conditionals

Conditonals: Second conditional

Drugiego trybu warunkowego używamy, kiedy mówimy o mało realnych wydarzeniach, które prawdopodobnie się nie wydarzą. Oprócz tego drugi tryb warunkowy jest używany do udzielania rad. Po if w drugim trybie warunkowym występuje czas Past Simple, a w drugiej części zdania – would i czasownik.

IF + PAST SIMPLE + WOULD + CZASOWNIK + RESZTA ZDANIA
If I was rich, I would never wake up at 7 a.m. again.
Gdybym był/była bogaty/bogata, już nigdy nie wstałbym/
wstałabym
o 7 rano.

W przypadku drugiego trybu warunkowego, również występuje pewna trudność – po angielsku mamy czas Past Simple, który na polski tłumaczymy jako tryb przypuszczający. Musimy jednak pamiętać, że would nigdy nie występuje po if.

If I was qualified enough, I would look for a new job.

Gdybym był/była wystarczająco wykwalifikowany/a, poszukałbym/poszukałabym nowej pracy.

If I wasn’t that shy, I would ask her out.

Gdybym nie był tak nieśmiały, zaprosiłbym ją na randkę.

If it was sunny, I would go to the beach.

Gdyby było słonecznie, poszedłbym/poszłabym na plażę.

They would have another baby if they weren’t so focused on their careers.

Zdecydowaliby się na kolejne dziecko gdyby nie byli tak skupieni na swoich karierach.


Second conditional: udzielanie rad

W drugim trybie warunkowym możemy udzielać również rad. Robimy to za pomocą zwrotu „If I were…” (Gdybym był/była na miejscu…).

If I were you, I would sell this old car.

Na twoim miejscu sprzedałbym/sprzedałabym ten stary samochód.

If I were her, I wouldn’t date him.

Na jej miejscu nie spotykałbym/spotykałabym się z nim.


conditionals

Conditonals: Third conditional

Trzeci tryb warunkowy dotyczy tego, co już się wydarzyło. Nie możemy więc nic zmienić – trzeci tryb warunkowy służy do zastanawiania się nad przeszłością – co by było gdyby coś się stało/nie stało. Jako że jesteśmy w przeszłości, po if użyjemy czasu Past Perfect, a w drugiej części zdania would have i czasownika w III formie.

IF + PAST PERFECT, WOULD HAVE + CZASOWNIK
W III FORMIE
+ RESZTA ZDANIA
If I had stayed in my hometown, I would never have gone to Japan.
Gdybym został/została w moim rodzinnym mieście, nigdy nie pojechałbym/
pojechałabym
do Japonii.

If I had known him before, we would have become good friends.

Gdybym znał/znała go wcześniej, stalibyśmy się dobrymi przyjaciółmi. (Ale nie znałem/znałam i nie byliśmy przyjaciółmi.)

If they had gotten married, they would have been really unhappy.

Gdyby wzięli ze sobą ślub, byliby bardzo nieszczęśliwi. (Ale nie wzięli ślubu i nie są nieszczęśliwi.)

Mary and Adam would have avoided financial problems if they had been more careful with spending their money.

Mary i Adam uniknęliby problemów finansowych gdyby byli bardziej ostrożni z wydawaniem pieniędzy. (Ale nie byli i nie udało im się uniknąć problemów.)


conditionals

Conditionals: mixed conditionals

Mixed conditionals, czyli mieszane tryby warunkowe również występują w języku angielskim. Oczywiście nie możemy mieszać trybów warunkowych jak tylko nam się podoba. Istnieją dwa tryby mieszane:

trzeci tryb warunkowy + drugi tryb warunkowy
Kiedy sytuacja z przeszłości ma wpływ na to co dzieje się teraz.

drugi tryb warunkowy + trzeci tryb warunkowy
Kiedy sytuacja teraźniejsza mogłaby zmienić sytuację z przeszłości.


conditionals

Mixed conditionals: 3 + 2

Tego trybu mieszanego używamy gdy sytuacja z przeszłości ma skutki w teraźniejszości. Jak zapamiętać których elementów z którego trybu warunkowego używamy? Po if użyjemy 3. trybu warunkowego, czyli czasu Past Perfect (Past Perfect występuje po if w 3. trybie warunkowym). Natomiast w drugiej części zdania użyjemy would i czasownika w formie podstawowej (występuje to w drugiej części zdania w 2. trybie warunkowym).

IF + PAST PERFECT, WOULD + CZASOWNIK W FORMIE
PODSTAWOWEJ
+ RESZTA ZDANIA
If I had tried harder at school, I would be rich now.
Gdybym starał/starała się bardziej w szkole, teraz byłabym bogata.

Pierwsza część zdania odnosi się do przeszłości, a druga do teraźniejszości. Najczęściej w tego typu zdaniach, w części z 2. okresu warunkowego występuje czasownik opisujący stan, a nie czynność.

If they had booked a hotel earlier, they wouldn’t worry now.

Gdyby zarezerwowali wcześniej hotel, teraz by się nie martwili.

If Avah had found her wallet, she would have her credit card now.

Gdyby Avah znalazła swój portfel, miałaby teraz swoją kartę kredytową.

Amy would be a great mother if she hadn’t lost the baby.

Amy byłaby świetną matką gdyby nie straciła dziecka.


conditionals

Mixed conditionals: najczęstsze błędy

Porównajmy teraz trzeci tryb warunkowy z trybem mieszanym. Dostrzeżenie różnicy między tymi zdaniami może sprawiać problemy, ponieważ tłumaczenie po polsku brzmi tak samo.

If we had spent all our money on clothes, we wouldn’t have had anything left. (third conditional)

Gdybyśmy wydali wszystkie nasze pieniądze na ubrania, nic by nam nie zostało.

Odnosimy się tutaj do dwóch sytuacji w przeszłości – gdybyśmy wtedy wydali wszystkie pieniądze, to wtedy (w przeszłości) nic by nam nie zostało. Nie mamy żadnych informacji na temat tego, co dzieje się w teraźniejszości.

If we had spent all our money on clothes, we wouldn’t have anything left. (third and second conditional)

Gdybyśmy wydali wszystkie nasze pieniądze na ubrania, nic by nam nie zostało.

Odnosimy się tutaj do sytuacji w przeszłości, która wpływa na teraźniejszość. Gdybyśmy wtedy wydali wszystko, to dzisiaj nie mielibyśmy nic. Nie mamy żadnej informacji na temat skutków w przeszłości.

Właśnie przez to, że tryb mieszany i trzeci tryb warunkowy czasem brzmią po polsku praktycznie tak samo, osoby uczące się angielskiego mają tendencje do tworzenia niepoprawnych zdań. Spójrzmy na przykład:

If we had double-checked our hotel room, we wouldn’t leave two pairs of shoes there.

 

Gdybyśmy sprawdzili nasz pokój hotelowy dwa razy, nie zostawilibyśmy tam dwóch par butów.

Zdanie jest niepoprawne ponieważ w momencie mówienia, stwierdzamy, że nie sprawdziliśmy dwa razy w pokoju czy nie zostawiliśmy tam butów i niestety, buty zostały w hotelu. Mówimy więc o dwóch sytuacjach, które już się zdarzyły, a więc dwóch sytuacjach w przeszłości. Użyjemy więc po prostu trzeciego trybu warunkowego:

If we had double-checked our hotel room, we wouldn’t have left two pairs of shoes there.

conditionals

Mixed conditionals: 2 + 3

Możliwy jest jeszcze przypadek, kiedy obecna sytuacja (lub ogólny stan, w którym się znajdujemy) mogłaby wpłynąć na przeszłość. Ten tryb tworzymy odwrotnie niż tryb trzeci pomieszany z drugim – tutaj po if występuje second conditional, czyli czas Past Simple, a w drugiej części zdania third conditional, czyli would have i czasownik w III formie.

IF + PAST SIMPLE, WOULD HAVE + CZASOWNIK W III FORMIE + RESZTA ZDANIA
If I was rich, I would have bought that house.
Gdybym był/była bogaty/bogata, kupiłbym/kupiłabym ten dom.

„Być bogatym” to stan, nie czynność. Chcemy tutaj podkreślić, że nie tylko nie byliśmy bogaci w tamtym momencie, ale ogólnie nie jesteśmy bogaci (również teraz). Możliwe jest również wyrażenie tego zdania w 3. trybie warunkowym, z lekko innym znaczeniem:

If I had been rich, I would have bought that house.

Gdybym był/była bogaty/bogata, kupiłbym/kupiłabym ten dom.

Polskie tłumaczenie brzmi tak samo, jednak występuje lekka różnica w znaczeniu. Mówiąc If I had been rich podkreślamy, że nie byliśmy w przeszłości bogaci, nie dajemy żadnej informacji na temat teraźniejszości. Możliwe, że teraz mamy już wystarczająco dużo pieniędzy, żeby kupić ten dom i żałujemy, że nie mieliśmy ich wcześniej, kiedy był na sprzedaż.

Inne przykłady mixed conditional 2+3:

If I weren’t so stubborn, I would have agreed to your suggestion.

Gdybym nie był/była tak uparty/uparta, zgodziłbym/zgodziłabym się na twoją propozycję.

=> Ogólnie jestem uparty/uparta, nie tylko w przeszłości, ale również teraz – jest to stan.

If he spoke Spanish, he wouldn’t have gotten lost in Barcelona.

Gdyby mówił po hiszpańsku, nie zgubiłby się w Barcelonie.

=> Ogólnie nie posiada umiejętności mówienia po hiszpańsku, ani wtedy ani dziś nie potrafi mówić w tym języku.

Jak widzimy, w części zdania po if z drugim trybem warunkowym zazwyczaj występują czasowniki opisujące stany – jeśli czasownik opisywałby czynność to raczej użylibyśmy go w trzecim trybie warunkowym.


conditionals

Conditionals: interpunkcja

Każde zdanie w trybie warunkowym możemy zapisać na dwa sposoby – zaczynając od warunku if lub zaczynając od rezultatu tego warunku. Należy jednak pamiętać, że gdy zaczynamy od if, przed drugą częścią zdania zawsze stawiamy przecinek, a gdy zaczynamy od rezultatu warunku, nie stawiamy przecinka.

If he wasn’t so rude, people would like him more.
People would like him more if he wasn’t so rude.

Gdyby nie był taki niemiły, ludzie bardziej by go lubili.


conditionals

Conditionals: inne charakterystyczne słowa

Wspomnieliśmy już przy zerowym trybie warunkowym, że zamiast if możemy używać słowa when, gdy coś jest pewne na 100%. Oprócz tego istnieją inne, często używane słowa i konstrukcje w zdaniach warunkowych zamiast słowa if.

unless = if not = chyba, że/jeśli nie

Unless I get more sick, I will come to the party.

Jeśli się bardziej nie rozchoruję, przyjdę na imprezę.

If I get more sick, I will not come to the party.

Jeśli się bardziej rozchoruję, nie przyjdę na imprezę.

Słówko unless bywa czasem trochę mylące. Warto zapamiętać nie tylko polskie tłumaczenie tego słowa, ale również to, że oznacza if not, czyli zawiera w sobie przeczenie. Dlatego w tłumaczeniu polskim dodaliśmy słowo „nie”. W przypadku gdy używamy słowa if, musimy dodać zaprzeczenie w drugiej części zdania.

UWAGA

Słówka unless nie używamy w trzecim trybie warunkowym!

providing/provided that = zakładając, że

We will come providing that our train is on time.

Przyjedziemy, zakładając, że nasz pociąg przyjedzie na czas.

You are eligible for a discount provided that you have a student card.

Zniżka przysługuje pod warunkiem okazania legitymacji studenckiej.

Providing that oraz provided that oznaczają to samo, jednak provided that jest bardziej formalne.

as long as = dopóki, tak długo jak

As long as we have food on our plates and a place to live, we will be fine.

Dopóki mamy co włożyć do garnka i gdzie mieszkać, wszystko będzie w porządku.

in case = w przypadku, gdy

I’ll call you in case I get some new information.

Zadzwonię do ciebie, w przypadku gdy dowiem się czegoś więcej.

even if = nawet jeśli

Even if we take the next bus, we will be late.

Nawet jeśli pojedziemy następnym autobusem, i tak się spóźnimy.

only if = tylko jeśli

I will go with you only if you promise not to make a scene.

Pójdę z tobą tylko jeśli obiecasz, że nie zrobisz sceny.

Add comment

ELLA logo

PROMOCJA!

Chcesz opanować angielski do perfekcji?

Tylko teraz aż 30% rabatu!

 

ZAŁÓŻ KONTO

KOD: ELLA30WOW