ZALOGUJ SIĘ
ELLA
phrasal verbs, czasowniki frazowe

Phrasal verbs
– co to takiego?

Phrasal verbs:  wstęp

Phrasal verbs, czyli czasowniki frazowe, to szczególna grupa czasowników używana w języku angielskim. Czasownik frazowy składa się z czasownika i przyimka (np. off, on, at, on) lub przysłówka (np. along, about, across), który nadaje czasownikowi nowe znaczenie. Niestety, znaczenie czasowników frazowych nie zawsze jest intuicyjne i większości z nich trzeba uczyć się na pamięć. Oto przykład czasownika, który po dodaniu przyimka zmienia całkowicie swoje znaczenie:

VERB  (czasownik) PHRASAL VERB  (czasownik frazowy)

to take
wziąć

to take off
startować (o samolocie)


Phrasal verbs:  nierozdzielne i rozdzielne czasowniki frazowe

Co to znaczy, że czasownik frazowy jest nierozdzielny czy też rozdzielny? Nierozdzielny czasownik frazowy to taki, którego nie rozdzielamy. Czyli, drugi człon zawsze musi stać obok czasownika głównego. A rozdzielny czasownik frazowy to taki, którego drugi człon może, ale nie musi stać obok czasownika głównego. Przyjrzymy się przykładom i wyjaśnieniom.

Rozdzielne czasowniki frazowe (transitive phrasal verbs)

Jeśli czasownik frazowy jest rozdzielny, to czasownik i przysłówek lub przyimek (drugi człon czasownika frazowego) mogą, ale nie muszą stać razem. Pamiętajmy, że jeśli przy rozdzielnych czasownikach frazowych używamy zaimka, umieszczamy go między czasownikiem, a przysłówkiem lub przyimkiem (drugim członem czasownika frazowego).

turn something off

Please, turn off the radio.

Please, turn the radio off.

Please, turn it off.

Please, turn off it.

fill something out

Did you fill out the form?

Did you fill the form out?

Did you fill it out?

Did you fill out it?
Jak rozpoznać rozdzielne czasowniki frazowe?

W słowniku znajdziemy je zapisane jako: fill something out lub turn something off. Pierwszy i drugi człon są rozdzielone przez something. Te czasowniki są rozdzielne.

Nierozdzielne czasowniki frazowe (intransitive phrasal verbs)

Jeśli czasownik frazowy jest nierozdzielny, to czasownik i przysłówek lub przyimek (drugi człon czasownika frazowego) muszą stać razem.

get up

I always get up at 11 a.m.

I always get at 11 a.m. up.

sit down

Please, sit down over there.

Please, sit over there down.

Phrasal verbs:  czasowniki frazowe z dopełnieniem i bez dopełnienia

Czasowniki frazowe mogą występować z dopełnieniem (transitive) lub bez dopełnienia (intransitive).

Czasowniki frazowe z dopełnieniem

Czasowniki frazowe z dopełnieniem to takie, które wymagają dopełnienia.

to take off

Please, take off your shoes.

to put on

It’s cold outside, put on a coat.

Czasowniki frazowe bez dopełnienia

Czasowniki frazowe bez dopełniania to takie, które nie mogą mieć dopełnienia.

to wake up

I wake up at 10 a.m. every morning.

to break up

We broke up yesterday.

Jak rozpoznać czasowniki frazowe z dopełnieniem lub bez?

W słowniku będziemy zazwyczaj mieli informację czy dany czasownik frazowy występuje z dopełnieniem (transitive) czy bez dopełnienia (intransitive). Słowniki, które podają takie informacje to między innymi Macmillan Dictionary oraz słownik Merriam-Webster.

UWAGA!

Czasami ten sam czasownik frazowy może występować zarówno jako czasownik frazowy z dopełnieniem, jak i czasownik frazowy bez dopełnienia. Często, wiąże się to ze zmianą znaczenia danego czasownika. Przykładem takiego czasownika jest to take off.

to take off [transitive]  –  zdejmować

Please, take off your shoes.

Proszę zdjąć buty.

to take off [intransitive]  –  startować

The plane is about to take off.

Samolot zaraz będzie startował.


4 typy czasowników frazowych

4 types of phrasal verbs

phrasal verbs

1. Nierozdzielne czasowniki frazowe bez dopełnienia

Inseparable and intransitive phrasal verbs

Pierwszy typ czasowników frazowych nie ma dopełnienia, czyli nie ma przedmiotu lub osoby, na której wykonywana jest czynność. Oprócz tego przysłówek lub przyimek w zdaniu musi zawsze stać obok czasownika, nie może być od niego oddzielony innym słowem.

to hold on  –  czekać

Hold on a second, Mr. Smith is busy now.

Poczekaj chwilę poczekać, Pan Smith jest teraz zajęty.

to drop by  –  wpaść do kogoś

Adam is going to drop by later.

Adam wpadnie później.

Jak rozpoznać czasowniki nierozdzielne bez dopełnienia?

Czasowniki frazowe nierozdzielne bez dopełnienia w słowniku występują bez słowa something (coś) lub somebody (ktoś).

phrasal verbs

2. Rodzielne czasowniki frazowe z dopełnieniem

Separable and transitive phrasal verbs

W typie drugim występuje dopełnienie (object), czyli przedmiot lub osoba, na której wykonywana jest czynność. Czasownik może być oddzielony od przyimka lub przysłówka w zdaniu.Jak rozpoznać takie czasowniki? W słowniku występują ze słowem something (coś) lub somebody (ktoś) między czasownikiem a przyimkiem/przysłówkiem.

to give sth away  –  oddać coś

He gave away all his toys. / He gave all his toys away.

Oddał wszystkie swoje zabawki. (all his toys jest w tym przypadku dopełnieniem)

phrasal verbs

3. Nierozdzielne czasowniki frazowe z dopełnieniem

Inseparable and transitive phrasal verbs

Typ trzeci to nierozdzielnie czasowniki z dopełnieniem. Czasownik w zdaniu stoi zawsze obok przyimka/przysłówka, nie może być od niego oddzielony. Dopełnienie występuje po przysłówku/przyimku.

to look for sb/sth  –  szukać kogoś/czegoś

Excuse me, I’m looking for my brother. Have you seen him?

Przepraszam, szukam mojego brata. Widziałeś go? (dopełnieniem jest tutaj my brother)

Niepoprawnie jest powiedzieć:
I’m looking my brother for.

phrasal verbs

4. Nierozdzielne czasowniki frazowe z 2 nierozdzielnymi elementami z dopełnieniem

Transitive and inseparable two-particle phrasal verbs

Ostatni typ czasowników frazowych to czasowniki nierozdzielne, w których po czasowniku występują dwa przyimki i dopełnienie, lub przyimek, przysłówek i dopełnienie. Czasownik frazowy nie może być rozdzielony.

to look down on sb  –  patrzeć na kogoś z góry

She always looks down on other people.

Ona zawsze patrzy na innych ludzi z góry.

Przydatne skróty:
something  –  sth
somebody  –  sb

phrasal verbs, czasowniki frazowe

Phrasal verbs:  dwa typy jednocześnie

Istnieją czasowniki, które mogą należeć do dwóch typów jednocześnie, zależnie od znaczenia.

to get together / to get together (with sb)

To get together with sb jest czasownikiem frazowym z dwoma nierozdzielnymi elementami i z dopełnieniem (typ czwarty). Oznacza „spotkać się z kimś, zejść się z kimś”. To get together może być również użyte bez dopełnienia, czyli jako typ pierwszy. Przykład:

I want to get together with my friends this weekend.

Chcę spotkać się z moimi przyjaciółmi w ten weekend.(dopełnienie my friends)

Let’s get together for a drink.

Spotkajmy się na drinka.

to take over / to take over sth

To take over sth należy do czasowników frazowych typu drugiego, czyli rozdzielnych z dopełnieniem. Oznacza „przejąć coś, przejąć kontrolę nad czymś”. Ten czasownik może być również użyty jako nierozdzielny czasownik bez dopełnienia (typ pierwszy). Przykład:

We took over the company after it had gone bankrupt.

Przejęliśmy kontrolę nad spółką po tym jak ogłosiła bankructwo.

The company was going bankrupt, so we had to take over.

Spółka bankrutowała, więc musieliśmy przejąć kontrolę.

to take off / to take sth off

W tym przypadku te pozornie podobne czasowniki, mają zupełnie inne znaczenie. To take sth off oznacza „zdjąć” (np. ubranie). Jest to czasownik rozdzielny z dopełnieniem, typ drugi. Z kolei samo to take off oznacza „wystartować” (o samolocie) i należy do typu pierwszego, jest nierozdzielny bez dopełnienia. Przykład:

The plane took off an hour ago.

Samolot wystartował godzinę temu. (brak dopełnienia)

He took off his clothes.

On zdjął ubranie. (dopełnienie his clothes)


phrasal verbs, czasowniki frazowe

Phrasal verbs:  tworzenie rzeczowników i przymiotników

Phrasal verbs: forming nouns and adjectives

Od czasowników frazowych możemy utworzyć rzeczowniki i przymiotniki. Niektóre z nich tworzymy po prostu zapisując czasownik frazowy razem, np.:

VERB NOUN

to break through
przedrzeć się przez coś,
pokonać coś

a breakthrough
przełom

to work out
ćwiczyć

a workout
trening

Inne tworzymy zamieniając miejscami czasownik z przyimkiem/przysłówkiem i dodając -ing, np.:
VERB NOUN

to bring sb up
wychowywać kogoś

an upbringing
wychowanie

Od niektórych czasowników frazowych możemy utworzyć również przymiotniki:
VERB ADJECTIVE

to come up
zbliżać się

upcoming
nadchodzący

to stand out
wyróżniać się

outstanding
wyróżniający się

Add comment

ELLA logo

PROMOCJA!

Chcesz opanować angielski do perfekcji?

Tylko teraz aż 30% rabatu!

 

ZAŁÓŻ KONTO

KOD: ELLA30WOW